خبرگزاری آریا- فشار خون پایین یا اصطلاحاً «هایپوتنش» بیماری افرادی است که میزان فشار خون آنها 90/60 یا كمتر گزارش شود. این افراد در خطر سردرد، گیجی، اختلال دید، تهوع و ضعف عمومی هستند.

به گزارش آریا به نقل ازسازمان نظام پرستاری، قلب، خون را از طریق سیستم گردش خون به سراسر بدن پمپ می‌كند. شریانها و مویرگ ها سیستم گردش خون را تشکیل می دهند شبكه وریدی هم خون را به قلب باز می‌گرداند.

هنگامی كه قلب خون را به درون شریانها هدایت می‌كند فشار خون افزایش می یابد و در این مرحله فشار شریانی در بالاترین میزان خود یا « فشار سیستولیك» است.

اما وقتی قلب در حالت استراحت پر شدن از خون است فشار شریانی كاهش می‌یابد و به آن فشار دیاسیستولیك گفته می‌شود. هر 2 فشار خون "سیستولیك و دیاسیستولیك" با واحد MMHG (میلی‌مترجیوه) سنجیده می‌شوند.

همچنین هر دو فشار خون (سیستول و دیاستول) می‌تواند در نقاط مختلف از روز بین 30 تا 40 میلیمتر جیوه متغیر باشد كه به فعالیت فرد وابسته است.

فشار خون در حالت خوابیده و استراحت در پایین‌ترین حد و در هنگام فعالیت‌های ورزشی، استرس، خشم و عصبانیت در بیشترین میزان است بنابراین کنترل مرتب فشار خون الزامی است.

بر پایه این گزارش، فشار خون نرمال برای بزرگسالان جوان و سالم 110/70 است اگر فشار خون فرد 140/90 گزارش شد فرد به عنوان بیمار مبتلا به فشار خون شناخته می‌‌شوید و پزشك معالج ممكن است در این وضعیت به فرد برای كاهش میزان فشار خون توصیه‌هایی از قبیل تغییر شیوه زندگی، رژیم غذایی مناسب، ترك استعمال دخانیات،‌ انجام منظم تمرینهای ورزشی را توصیه کند یا برای كمك به كاهش فشار خون داروهایی را تجویز كند.

فشار خون کسانی که به کاهش فشار خون دچار هستند 90/60 یا كمتر است اگر فردی مبتلا به فشار خون پایین است در برابر یكسری از عوامل پرفشاری خون نظیر خوردن نمك به میزان فراوان، نخوردن مقادیر كافی میوه و سبزیجات و داشتن اضافه وزن مصون هستید. اما گاهی فشارخون پایین می‌تواند با علائم و نشانه‌هایی همراه باشد.

فشار خون پایین معمولا علامتی ندارد و در این صورت به درمان هم نیازی نیست اما در مواردی كاهش میزان فشار خون می‌تواند با بروز اختلال در گردش خون به مغز و سایر ارگان‌های حیاتی همراه باشد در نتیجه علایمی چون dizzinessو fainting بروز می‌كند.

از نشانه‌های فشار خون پایین می توان به 1 ـ سردرد سبك، 2 ـ اختلال دید یا Palpitation،4 ـ گیجی،5 ـ احساس تهوع،6 ـ ضعف عمومی و Temporany lossof Cosciousness،7- افت فشارخون وضعیتی یا ارتوستاتیک اشاره کرد.

افت فشار وضعیتی یا ارتوستاتیك

فرد ممكن است پس از تغییر وضعیت احساس dizzy یا faint داشته باشد به طور مثال وقتی از حالت درازكش می‌نشیند یا از حالت نشسته می‌ایستد. البته این افت فشار خون وضعیتی یا ارتوستاتیك برای چند دقیقه است.

که در افراد جوان بیش از سالمندان بروز می‌كند البته علائم مشابهی می‌تواند پس از تمرین‌های ورزشی برای ورزشكاران هم رخ دهد.


Posprandial hypotension
Dizziness و احساس سردرد سبك، faintness از علایم و نشانه‌هایی این نوع از افت فشارخون هستند كه می‌تواند در مواردی پس ازصرف غذا اتفاق بیفتد. هایپوتنشن Postprandial غالباً در افراد سالخورده‌ با پرفشاری خون یا با یك وضعیت بیماری نظیر پاركینسون یا دیابت رخ می‌دهد.

در این حالت پس از صرف یك وعده غذا، روده به مقادیر فراوانی گردش خون برای هضم غذا نیاز دارد بنابراین ضربان قلب افزایش می‌یابد و عروق خونی سایر بخشهای بدن برای جبران این افزایش نیاز به خون تنگ می‌شوند كه نتیجه آن افت فشار خون است.

درازكشیدن پس از صرف غذا، افزایش دفعات وعده‌های غذا و كاهش حجم وعده‌ها و نیز استفاده از وعده‌های كم كربوهیدرات به كاهش بروز افت فشار Postprandial كمك می‌كند.


علل فشار خون پایین

عواملی که سبب كاهش فشار خون می‌شود شامل:

1 ـاستفاده از برخی داروها چون داروهای ضد افسردگی و داروهای موثر در درمان پرفشاری خون

2 ـ دیابت ملیتوس با تخریب اعصاب عروق خونی افت فشار خون وضعیتی یا ارتوستاتیك را سبب می‌شود.

3 ـ جراحات سخت نظیر سوختگی و یا خونریزی‌های شدید كه به كاهش حجم خون و شوك منجر می‌شود.

4 ـ بیماری‌های سخت نظیر حملات قلبی یا نارسایی غدد آدرنال

5 ـ وضعیت‌های نادر عصبی كه با اثرگذاری بر روی اعصاب پا باعث افت شدید فشار خون می‌شود.

6 ـ افزایش سن، در افراد سالخورده شریان ها Stiffer می‌شوند و افت فشار خون را به ویژه در وضعیت ایستاده ایجاد می‌كند.

7 ـ افت فشار در اواسط بارداری که پدیده شایعی است.

فشار خون پایین بر اثر مصرف دارو

امروزه بیشترین داروهای پایین آورنده فشارخون، افت فشار در وضعیت ایستاده را ایجاد نمی‌كنند آلفابلوكرها نظیر doxazosin نوعی داروست كه باعث كاهش فشار خون در حالت ایستاده می شود. بنابراین اگر مصرف كننده doxazosin هستید باید فشار خونتان در حالت ایستاده چك شود.

نارسایی غدد آدرنال

غدد آدرنال 2 غده كوچك در بالای كلیه‌ها هستند كه شماری از هورمونها شامل aldosterone را ترشح می‌كنند این هورمون در تنظیم مقادیر نمك و سدیم بدن سودمند است.

با تخریب غدد آدرنال میزان ترشح aldosterone كاهش می‌یابد كه نتیجه آن از دست دادن نمك از بدن است كه این امر به افت فشار خون و بروز علایمی چون dizzy یا فینت منجر می‌شود. اگر نارسایی غدد آدرنال تشخیص داده شود با تجویز دارو مقادیر aldosterone افزایش می یابد.

تشخیص فشار خون پایین

ارزیابی فشار خون برای اندازه‌گیری دو فشار، سیستولیك (فشار شرایین در حالت پمپاژ قلب) و دیاستولیك(فشار شرایین در حالت استراحت قلب) است. كه هر 2 فشار خون سیستولیك و دیاستولیك با واحد mmhg اندازه‌گیری می‌شود.

پزشك یا پرستار از مقدار کافی inflatable برای اندازه‌گیری فشار خون استفاده می‌كند. كاف به دور بالاترین بخش بازویی فرد بسته می‌شود و پزشك یا پرستار جریان خون در شریان اصلی بازویی را با استفاده از گوشی پزشكی چك می‌كند.بالاترین ضربه شنیده شده فشار سیستول و ناپدید شدن صدا فشار دیاستول است. البته در فشارسنج های دیجیتالی این نشانه‌ها وصداها به طور خودكار ثبت می‌شود.

پس از كنترل فشار خون توسط پزشك یا پرستار فشار خون سیستول و دیاستول گزارش می‌شود اگر فشار خون سیستولیك 120 و فشار خون دیاستولیك را 80 گزارش کنند فشار خون 120 روی 80 است و نوشته می‌شود 120/80 ، اگر فشار خون در نوسان است، فشار خون در دو وضعیت درازكش و ایستاده چك می‌شود.


درمان فشار خون پایین

اگر فشار خون پایین هیچ علامتی را ایجاد نكرده باشد فرد به درمان نیاز ندارد فقط برای درمان شمار محدودی از مبتلایان به فشار خون پایین دارو تجویز می‌شود. برای مثال برخی سالخوردگان ممكن است نشانه‌هایی از افت فشار خون در تغییر وضعیت داشته باشند كه در این صورت داروهای تنگ كننده جدار شریانی تجویز می‌شود.

داروهایی كه فشار خون پایین را سبب می‌شوند

اگر پزشك معالج شما علت افت فشار را داروی مصرفی می‌داند احتمالاً دارو یا دوز آن را تغییر می دهد. دریافت كنندگان داروهای كاهنده فشار خون نظیر آلفابلوكرها، doxazosin با احساس dizzy و faint در حالت ایستاده باید فشار خونشان در موارد افت فشار چك شود. در صورت تایید كاهش فشار خون باید داروی مصرفی تغییر كند.

اگر پزشك اختلالات قلبی، نارسایی غدد آدرنال یا وضعیت عصبی را علت كاهش فشار خون می‌داند فرد را برای انجام تست‌های تكمیلی‌ و معالجه به مراكز درمانی و بیمارستان ارجاع می‌دهد.

اگر نارسایی غدد آدرنال علت افت فشار خون است برای حل مشكل هورمون جایگزین تجویز می‌شود. البته درمان افت فشار با علت عصبی دشوارتر است و داروهای محرك سیستم عصبی تجویز می‌شود.

نمك و مایعات

معمولاً به افراد مبتلا به پرفشاری خون مصرف اندك نمك، توصیه می‌شود اما اگر به فشار خون پایین یا افت فشار وضعیتی (ارتوستاتیك) مبتلا هستید رژیم غذایی پرنمك و افزودن مقادیر بیشتر نمك به غذا و یا Salt tablets توصیه می‌شود.

پزشك معالج شما میزان نمك را تعیین می کند.چنانچه شما دهیدراته شدید ( از دست دادن مقادیر فراوان مایعات از بدن) نوشیدن مقادیر كافی مایعات (حداقل 8 لیوان در روز ) به برگشت فشارخون به حد طبیعی كمك می‌كند.


درمانهای دیگر


گاهی پزشكان برای مبتلایان به فشار خون پایین پوشیدن جورابهای ساپورت را برای كمك به تحریك گردش خون یا استفاده از چندین بالش برای بالا بردن سر در هنگام خواب توصیه می‌كنند.


پیشگیری از بروز فشار خون پایین


اگر شما به كاهش فشار خون دچارید و این پدیده جزئی از ژنتیك شما به شمار می رود، شما در برابر عوامل و فاكتورهای طبیعی افزایش فشار خون ایمن هستید. افراد سالخورده‌تر و به طور ویژه افراد مبتلا به دیابت بیشتر به افت فشار خون درحالت ایستاده دچار می شوند و مصرف داروهای كاهنده فشار خون وضعیت را بدتر می‌كند.

اما برای پیشگیری توصیه می‌شود شما پیش از خروج از رختخواب ابتدا کمی به آرامی بنشینید پیش از آنكه به سرعت از رختخواب بلند شوید.